Fugla- og dýralíf í og við Skjálfandafljót

eftir Sigurð Ólafsson á Sandi

Þar sem ég bý við fljótið út við sjó, þá þekki ég best þann hluta og langar að lýsa honum lítillega.

Á fljótinu sjálfu eru helst tegundir eins og svartbakar og sílamávar sem verpa þar á eyjum og hólmum. Lómar halda sig töluvert þar í ætisleit en verpa við vötn og tjarnir. Gæsir (aðallega grágæsir en heiðagæsir eru nýnemar og ekki stór hópur) eru mikið síðsumars í fjaðurskiftum í og við fljótið og verpa beggja vegna við það, ennfremur er nokkuð um æðarvarp en það á frekar erfitt uppdráttar fyrir mikið mávager sem situr umhverfis ósinn og nær því miður meirihluta þeirra unga sem þangað komast. Toppendur sjást oft og einstakasinnum gulönd í ætisleit á fljótinu.

Mynd: Urtandarungar

Aðrar andategundir eins og hávellur, urtendur, skúfendur, duggendur, stokkendur, grafendur, gargendur, rauðhöfðaendur, hrafnsendur og stöku skeiðendur, halda sig og verpa á bökkum og umhverfi fljótsins. Þá eru ótaldar tegundir eins og himbrimar, flórgoðar, óðinshanar, heiðlóur, spóar, sandlóur, tjaldar, hrossagaukar, jaðrakanar,stelkar, lóuþrælar, sendlingar, einstaka sinnum þórshanar, stormmávar, hettumávar, þúsundir af kríu, kjóar, álftir, rjúpur, auðnutittlingar, skógarþrestir, steindeplar, músarindlar, maríuerlur og þúfutittlingar.

Mynd: Hávellur

Allar þessar tegundir sem verpa hér og fjöldi annara sem stoppa bara í ætisleit á leið til norðlægari slóða álít ég að fljótið og umhverfi þess fóstri og fóðri.

Þessu umhverfi vil ég alls ekki raska með stíflum og virkjunum í fljótinu, því það mun raska þessu jafnvægi sem og allnægtum sem framburður fljótsins ber með sér. Ennfremur mun stíflugerð stöðva sandburð sem er nauðsynlegur í viðhald og uppbygginu strandlengjunnar. Þessi sandburður sem smám saman færir ströndina út er nauðsynlegur en ef framburður stöðvast þá óttast ég að ströndin færist til baka og landrof verði.

Mynd: Kría

Það er einstaklega fallegt um bjartar sumarnætur að sitja á bökkum fljótsins eða sjávakambinum og njóta þess sem náttúran bíður uppá og þessu má alls ekki raska.

Mynd: Á fljótsbakkanum, horft til Víknafjalla

Landselir liggja mikið á eyrum og grynningum og kæpa þar líka. Þeir eru oft mjög forvitnir og stinga haus upp hér og þar, þegar þeir synda nærri mannfólkinu, en kannski kæta þeir ekki laxveiðimenn eins mikið, þar sem þeir lifa á fiski og veiða eflaust eitthvað í fljótinu.

Minnkur er stundum á ferðinni og ennfremur refir og eru þeir ekki vinsælir íþessu einstaka umhverfi.

Mynd: Selir og gæsir á fljótinu

Þá vil ég nefna að framburður fljótsins ber mikið af aur(leir) sem fóðrar lífríkið í sjónum og hafa sjómenn áhyggjur af þessari þróun við jökulvötn landsins, þegar stíflur stöðva þetta flæði og raska því jafnvægi sem hefur verið við sandstrendur landsins. Gjöful fiskimið hafa hrunið þar sem fæðukeðjan er slitin í sundur og uppeldisstöðvar fiskistofnanna verða ekki sú matarkista sem þær voru.

Mynd: Hvalaskoðun nærri ósnum

Til baka á forsíðu